<\/p>\n
Mevcut hukuki d\u00fczenlemeler \u201ckeyfi tutuklama ve g\u00f6zalt\u0131<\/b>\u201dy\u0131 yasaklamakta ve bireylere mahkeme \u00f6n\u00fcnde tutuklulu\u011funa veya g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131na y\u00f6nelik karara itiraz etme hakk\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir, ancak bir\u00e7ok g\u00fcvenilir rapor, h\u00fck\u00fcmetin her zaman bu \u015fartlara uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Ulusal ve uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctleri, g\u00f6zalt\u0131ndaki ki\u015filere y\u00f6nelik \u201ci\u015fkence ve insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131 muamele<\/b>\u201d oldu\u011funa dair ciddi kan\u0131tlar\u0131n bulundu\u011funu ancak h\u00fck\u00fcmetin bu t\u00fcr k\u00f6t\u00fc muamele uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 herhangi bir \u00f6nlem almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 rapor etmi\u015flerdir.<\/p>\n
Devam eden ola\u011fan\u00fcst\u00fc hale dayal\u0131 olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan KHK ile cumhuriyet savc\u0131lar\u0131na, \u201cherhangi bir su\u00e7lama olmaks\u0131z\u0131n bireyleri 30 g\u00fcne kadar g\u00f6zalt\u0131nda tutma ve ilk be\u015f g\u00fcn boyunca g\u00f6zalt\u0131ndaki ki\u015fi ile avukat\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fmesine izin vermeme<\/b>” yetkisi verildi. Yine \u00e7\u0131kar\u0131lan Kararnameler, savc\u0131lara, “avukat-m\u00fcvekkil ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ask\u0131ya alma, konu\u015fmalar\u0131 g\u00f6zlemleme ve kaydetme hakk\u0131<\/b>“n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
Ter\u00f6rle ba\u011flant\u0131s\u0131 olmayan davalar h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan \u201csavunma avukatlar\u0131n\u0131n sindirilmesi<\/b>\u201d ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6rne\u011fin, Ekim ay\u0131nda polis, 2014 y\u0131l\u0131nda Soma il\u00e7esinde meydana gelen ve 301 madencinin \u00f6l\u00fcm\u00fc ile sonu\u00e7lanan dava \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan alt\u0131 avukat\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye oldu\u011fu iddias\u0131 ile g\u00f6zalt\u0131na ald\u0131. Ele\u015ftirmenler ise, tutuklamalar\u0131n dayanaks\u0131z oldu\u011funu, siyasi a\u00e7\u0131dan hassas bir dava \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan avukatlar\u0131n susturulmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti.<\/p>\n
Tutuklanan Avukatlar Giri\u015fimi’ne (\u00fclkede yasal haberleri izleyen) g\u00f6re, 15 Temmuz darbe giri\u015fiminden beri 570 avukat tutukland\u0131. 22 Aral\u0131k itibari ile ise, halen 1400 avukat hakk\u0131nda kovu\u015fturma oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
25 A\u011fustos 2016 tarihli OHAL kararnamesi ile CMK’n\u0131n 102 maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131na yap\u0131lan ek ile “devletin g\u00fcvenli\u011fi, anayasal d\u00fczen, milli savunma, devlet s\u0131rlar\u0131na kar\u015f\u0131 su\u00e7lar ve casusluk su\u00e7lar\u0131 ile Ter\u00f6rle M\u00fccadele Kanunu kapsam\u0131na giren su\u00e7larda azami 3 y\u0131l olarak uygulanan tutukluluk s\u00fcresinin 7 y\u0131la kadar uzat\u0131labilmesinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/b>”<\/p>\n
Avukatlar\u0131n g\u00f6zalt\u0131nda tutulan m\u00fcvekkileri i\u00e7in ola\u011fan\u00fcst\u00fc halin getirdi\u011fi t\u00fcm s\u0131n\u0131rlamalara kar\u015f\u0131n Sulh Ceza Hakimli\u011fi’ne duru\u015fma \u00f6ncesi itiraz etme haklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ancak Sulh Ceza Hakimli\u011fi karar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz\u0131n bir \u00fcst mahkeme taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi gerekirken itiraz ayn\u0131 derecede s\u0131ral\u0131 di\u011fer Sulh Ceza Hakimli\u011fince de\u011ferlendirilmektedir. Mevcut bu d\u00fczenleme genel hukuk ilkelerine aykr\u0131 olmakla avukatlar taraf\u0131ndan hakl\u0131 olarak ele\u015ftirilmektedir.<\/p>\n
Davan\u0131n taraflar\u0131n\u0131n yarg\u0131lama a\u015famas\u0131nda insan haklar\u0131 ihlallerine kar\u015f\u0131 do\u011frudan Anayasa Mahkemesi’ne ba\u015fvuru haklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ancak \u201cAnayasa Mahkemesine \u00e7ok say\u0131da ba\u015fvurunun yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile ba\u015fvurular\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre i\u00e7erisinde incelemesi m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r.<\/b>\u201d<\/p>\n
Mevcut hukuki d\u00fczenlemelerle yarg\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ise de, ele\u015ftirmenler uygulamada, “yarg\u0131n\u0131n \u00fczerinde y\u00fcr\u00fctmenin b\u00fcy\u00fck etkisinin oldu\u011funu<\/b>” iddia etmektedirler. Nisan ay\u0131nda yap\u0131lan referandumda se\u00e7menler taraf\u0131ndan k\u0131smi bir \u015fekilde kabul edilen anayasa de\u011fi\u015fiklikleri, yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha da azalmas\u0131 ile sonu\u00e7lanan bir neticeyi do\u011furdu. Referandum sonucu yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler bir k\u0131s\u0131m yetkilerin yan\u0131 s\u0131ra, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Makam\u0131na \u00fclkenin en k\u0131demli yarg\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 atama ve parlamentoyada di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 tayin etme yetkisi verdi. Ele\u015ftirmenler, Cumhurba\u015fkan\u0131 ve meclisteki \u00e7o\u011funluk partisinin ayn\u0131 partiden olmas\u0131 halinde, tek bir partinin t\u00fcm hakimleri en y\u00fcksek mahkemelere atayabilece\u011fini belirtmektedirler. De\u011fi\u015fikliklerle Y\u00fcksek Hakimler ve Savc\u0131lar Y\u00fcksek Kurulu (HSYK) yeniden adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, yap\u0131sal bir k\u0131s\u0131m de\u011fi\u015fikliklere gidilmi\u015f, Cumhurba\u015fkan\u0131 ve iktidardaki AKP’ye (Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi) hakim ve savc\u0131lar\u0131 g\u00f6revlendiren en \u00fcst yarg\u0131 organ\u0131na ba\u015fka bir \u00fcye listesi atamas\u0131na izin verilmi\u015ftir. Ele\u015ftirmenler taraf\u0131ndan “anayasal de\u011fi\u015fiklikler sonras\u0131 sorunlu bir hal alan HSK’n\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6zellikle Temmuz 2016 darbe giri\u015fiminden sonra 4 bin yarg\u0131\u00e7 ve savc\u0131n\u0131n g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131 sonras\u0131nda dahada sorunlu bir hal ald\u0131\u011f\u0131<\/b>“n\u0131n alt\u0131 \u00e7izilmektedir.<\/p>\n
Anayasada, hakimler ve savc\u0131lar i\u00e7in g\u00fcvence sa\u011flayan bir dizi h\u00fck\u00fcmlere kar\u015f\u0131n, h\u00e2kimlerin ve savc\u0131lar\u0131n kariyerleri, atamalar\u0131, yolluk i\u015flemleri, terfileri, ihra\u00e7lar\u0131 ve disiplin i\u015flemleri (HSK, eskiden HSYK) yoluyla denetlenmektedir. HSK eliyle kullan\u0131lan bu geni\u015f yetki, hakimler ve savc\u0131lar\u0131n tarafs\u0131z bir \u015fekilde karar verme s\u00fcrecine etkide bulunmaktad\u0131r. Yine bir \u00e7ok dava bak\u0131m\u0131ndan bu durum h\u00e2kimlerin ve savc\u0131lar\u0131n devletin \u00e7\u0131karlar\u0131na \u00f6ncelik verme e\u011filimini ortaya \u00e7\u0131karmakta ve ceza kanunlar\u0131n\u0131n tutars\u0131z bir \u015fekilde uygulanmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Ele\u015ftirmenler taraf\u0131ndan, HSK eliyle kullan\u0131lan ve son derece s\u00fcbjektif olarak nitelendirilen bu yetkilerin yarg\u0131lama makamlar\u0131 \u00fczerinde politik bir turnusol ka\u011f\u0131d\u0131 olarak kullan\u0131labilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde endi\u015feler dile getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u201cYarg\u0131, G\u00fclen hareketi ile su\u00e7lanan yarg\u0131 mensuplar\u0131n\u0131n g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131 veya meslekten ihra\u00e7lar\u0131 dolay\u0131s\u0131 ile yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 keskin bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rland\u0131ran bir dizi zorlukla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131.<\/b>\u201d<\/p>\n
G\u00f6zlemciler, “h\u00fck\u00fcmet, G\u00fclen hareketi ile ilgili davalarla ilgili olanlar da dahil olmak \u00fczere, baz\u0131 durumlarda yarg\u0131 s\u00fcrecine m\u00fcdahale etti<\/b>” iddias\u0131nda bulundu. 3 Nisan’da HSK, G\u00fclen’e ba\u011fl\u0131 olmakla su\u00e7lanan 29 gazeteciden 21’inin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 emreden davaya bakan hakimlerin a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131nmas\u0131na h\u00fckmetti. Tahliyelerine karar verilen 21 ki\u015fi ise ayn\u0131 g\u00fcn haklar\u0131nda a\u00e7\u0131lan bir ba\u015fka soru\u015fturma ile serbest b\u0131rak\u0131lma i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirilmeden yeniden yakaland\u0131lar. G\u00f6zlemciler, karar\u0131 veren hakimlere y\u00f6nelik a\u00e7\u0131\u011fa alma i\u015flemi ile sal\u0131verilen ki\u015filerin yeniden yakalanmas\u0131na y\u00f6nelik i\u015flemin h\u00fck\u00fcmet yanl\u0131s\u0131 bir sosyal medya kampanyas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan geldi\u011fini kaydetti. Baz\u0131 g\u00f6zlemciler bu hareketi, h\u00fck\u00fcmetin beklentileri do\u011frultusunda karar almayan yarg\u0131\u00e7lara uyar\u0131 olarak yorumlad\u0131lar.<\/p>\n
\u201cH\u00fck\u00fcmet ayn\u0131 zamanda kamuoyunun yak\u0131ndan takip etti\u011fi san\u0131klar\u0131 temsil eden baz\u0131 savunma avukatlar\u0131n\u0131 da hedef ald\u0131.<\/b>\u201d 12 Eyl\u00fcl’de polis, iki e\u011fitimciyi temsil eden avukatlar\u0131n \u0130stanbul ve Ankara ofislerine bask\u0131n d\u00fczenledi. Nuriye G\u00fclmen ve Semih \u00d6zakca isimli iki e\u011fitimci, tutuklulukta iken a\u00e7l\u0131k grevine ba\u015flam\u0131\u015flar ve protestolar\u0131 \u00f6nemli ulusal ve uluslararas\u0131 medyan\u0131n ilgisini \u00e7ekmi\u015fti. Polis operasyonu iki e\u011fitimcinin Ankara’da planlanan duru\u015fmalar\u0131ndan iki g\u00fcn \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f ve bask\u0131nda avukatlar\u0131n ofisinde bulunan belgelere el konulmu\u015ftu.<\/p>\n
15 Eyl\u00fcl’de Ankara polisi, ana muhalefet partisi (CHP) lideri Kemal K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu’nun avukat\u0131 Celal \u00c7elik’i G\u00fclen hareketiyle ilgili soru\u015fturma kapsam\u0131nda g\u00f6zalt\u0131na ald\u0131. Eski bir Y\u00fcksek Mahkeme yarg\u0131c\u0131 olan ve G\u00fclen’i a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fcl\u00fckle ele\u015ftiren \u00c7elik’in g\u00f6zalt\u0131 nedeni Digiturk aboneli\u011finin iptali olarak belirtilmi\u015fti. Yetkililere g\u00f6re, G\u00fclen hareketine ba\u011fl\u0131 bir k\u0131s\u0131m kanallar\u0131n Digit\u00fcrk platformundan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131ndan sonra, Fethullah G\u00fclen taraftarlar\u0131na bu platforma olan aboneklilerinin sonland\u0131r\u0131lmas\u0131 talimat\u0131n\u0131 vermi\u015fti. Bu varsay\u0131mdan hareket eden kamu otoriteleri \u201cbelirli bir tarihten sonra Digiturk kablo aboneliklerinin iptalini G\u00fclen hareketi ad\u0131na bir eylem olarak de\u011ferlendirmek sureti ile bu durumu i\u015ften \u00e7\u0131karmalar\u0131 ve tutuklamalar\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bir kriter<\/b>\u201d olarak kabul etmi\u015fti. Ele\u015ftirmenler ise, \u00c7elik\u2019in g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 K\u0131l\u0131\u00e7daro\u011flu\u2019na bask\u0131 veya g\u00f6zda\u011f\u0131 verme giri\u015fimi olarak g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de hakim ve savc\u0131lar\u0131n meslek \u00f6ncesi e\u011fitim ve daha sonras\u0131nda g\u00f6reve atanmalar\u0131na ili\u015fkin mevcut d\u00fczenlemeler sorunlu bir ceza adalet sistemini beraberinde getirmektedir. Hakim ve savc\u0131lar\u0131n HSK taraf\u0131ndan mesle\u011fe kabullerinden \u00f6nce Adalet Akademesi’nde birlikte staj yapmalar\u0131, atanmalar\u0131ndan sonra ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 i\u00e7erisinde “s\u0131k s\u0131k bir araya gelmeleri, ayn\u0131 ofis alan\u0131n\u0131 payla\u015fmalar\u0131, ayn\u0131 mahkeme salonunda uzun y\u0131llar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, her iki meslek grubu aras\u0131nda pozisyon de\u011fi\u015fikli\u011finin m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 ve zaman zaman kullan\u0131lmas\u0131<\/b>” ayr\u0131 ayr\u0131 konumlanmas\u0131 gereken bu iki m\u00fcessese aras\u0131nda yak\u0131n ba\u011flant\u0131lar\u0131n kurulmas\u0131 ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa Komisyonu da dahil olmak \u00fczere g\u00f6zlemciler, bu durumun ceza davalar\u0131nda uygunsuzluk ve adaletsizli\u011fin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015flerdir. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 yetkilileri ise, mevcut durumun h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n HSK taraf\u0131ndan farkl\u0131 yerlere d\u00fczenli olarak atanmas\u0131 suretiyle ortaya \u00e7\u0131kabilecek sorunlar\u0131 \u00f6nlemeye matuf olarak tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015flerdir. Ayr\u0131ca bir k\u0131s\u0131m insan haklar\u0131 dernekleri ile barolar taraf\u0131ndan, savunma avukatlar\u0131n\u0131n savc\u0131 meslekta\u015flar\u0131ndan genellikle daha az bir e\u011fitim ald\u0131klar\u0131 ve asgari bir uzmanl\u0131k d\u00fczeyini kan\u0131tlamak i\u00e7in mevcut bir s\u0131nav\u0131n da buunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bir hak olarak yasada masumiyet karinesine ve san\u0131\u011f\u0131n kendisini duru\u015fmada haz\u0131r bulunmak sureti ile savunma hakk\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeye yer verilmesine kar\u015f\u0131n, kamuoyunu yak\u0131ndan ilgilendiren bir \u00e7ok davada mahkemelerce san\u0131\u011f\u0131n savunmas\u0131 video konferans sistemi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Dahas\u0131 hakimin kovu\u015fturma evresinde m\u00fcdaafilerin dosyaya eri\u015fim hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
\u201cDavada karar hakim ya da hakimler kurulu taraf\u0131ndan verilir<\/b>\u201d. Duru\u015fma k\u00fc\u00e7\u00fcklerin san\u0131k oldu\u011fu davalar d\u0131\u015f\u0131nda genel olarak kamuya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak yap\u0131lan yasal d\u00fczenlemelerle, devlete kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7larda g\u00fcvenlik gerek\u00e7esi temeline dayal\u0131 olarak \u201cduru\u015fmalar\u0131n gizli yap\u0131lmas\u0131 esas\u0131na dayal\u0131<\/b>\u201d bir yakla\u015f\u0131m ortaya konulmu\u015ftur. Yine iddianameler, dava \u00f6zetleri, yarg\u0131lama a\u015famas\u0131nda yap\u0131lan i\u015flemler, san\u0131k savunmalar\u0131, dosyan\u0131n geldi\u011fi a\u015fama ve verilen kararlara davan\u0131n taraflar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan ki\u015filerce ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131ran d\u00fczenlemeler ile davan\u0131n taraflar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda dosya ile ilgili bilgi edinilmesini zorla\u015ft\u0131ran bir durum ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fczenlemelere dayanarak siyasi a\u00e7\u0131dan hassas olan baz\u0131 davalarda yarg\u0131\u00e7lar duru\u015fmalar\u0131n gizli yap\u0131lmas\u0131na, \u201cyerel veya uluslararas\u0131 gruplar\u0131n baz\u0131 davalar\u0131 g\u00f6zlemlemeden men edilmesine<\/b>” ve davada yer alan avukatlar\u0131n dosyadaki bilgi ve belgelere s\u0131n\u0131rl\u0131 eri\u015fimi \u015feklinde kararlar vermi\u015flerdir.<\/p>\n
San\u0131\u011f\u0131n, duru\u015fmada haz\u0131r bulunma ve zaman\u0131nda bir avukata ba\u015fvurma hakk\u0131 yasa ile g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6zlemciler, \u00f6zellikle kamuoyunu yak\u0131ndan ilgilendiren davalarda, mahkemelerin san\u0131klara bu haklar\u0131n\u0131 kullanma hakk\u0131 vermediklerini kaydetti. \u00d6rne\u011fin, 2016 darbe giri\u015fiminin ard\u0131ndan ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal kararnamesiyle g\u00f6revinden al\u0131nd\u0131ktan sonra a\u00e7l\u0131k grevine ba\u015flayan bir akademisyen olan Nuriye G\u00fclmen, baz\u0131 duru\u015fmalar i\u00e7in \u201cmahkeme salonuna getirilmedi<\/b>\u201d. Benzer bir \u015fekilde, yetkililerin kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131 gerek\u00e7esini dikkate alan mahkemece \u201chalen tutuklu yarg\u0131lamas\u0131 devam eden K\u00fcrt yanl\u0131s\u0131 HDP e\u015f ba\u015fkan\u0131 Selahattin Demirta\u015f’\u0131n 7 Aral\u0131k’ta yap\u0131lan duru\u015fmas\u0131nda mahkeme salonunda haz\u0131r bulund\u0131r\u0131lmas\u0131na gerek bulunmad\u0131\u011f\u0131na karar verilmi\u015ftir<\/b>“.<\/p>\n
San\u0131k, ceza davalar\u0131nda hukuki temsil hakk\u0131na sahiptir ve e\u011fer m\u00fcdafii yoksa talebi halinde giderleri kamu taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak \u00fczere kendisine baro taraf\u0131ndan bir avukat atanmas\u0131 zorunludur. San\u0131k ya da m\u00fcdafiinin tan\u0131klar\u0131n\u0131 sorgulama hakk\u0131 bulunmaktad\u0131r. Ancak bu hakk\u0131n yarg\u0131lama a\u015famas\u0131nda kullan\u0131lmas\u0131 do\u011frudan tan\u0131klara soru y\u00f6neltilmesi \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fmemekte, sorular\u0131n hakime sunulmas\u0131 a\u015famas\u0131dan sonra hakimin uygun g\u00f6rmesi halinde tan\u0131\u011fa sorunun y\u00f6neltilmesi bi\u00e7iminde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Yine davan\u0131n taraflar\u0131 ile m\u00fcdaafilerinin dosyaya tan\u0131k ve kan\u0131t sunma haklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. \u201c\u00d6zellikle ulusal g\u00fcvenlikle ilgili davalarda ise s\u0131k\u00e7a gizli tan\u0131k<\/b>” dinlenilmesi yoluna gidilmektedir.<\/p>\n
G\u00f6zlemciler, h\u00fck\u00fcmetin “iddianamelerin temelini olu\u015fturmas\u0131 gereken delillendirme a\u015famas\u0131n\u0131 olu\u015fturmay\u0131 ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/b>” ve bunun sonucu olarak G\u00fclen hareketi ya da bu harekete destek verenler ilgili ter\u00f6r su\u00e7lamas\u0131 ile a\u00e7\u0131lan davalarda verilen kararlar\u0131n yeterli kan\u0131ta dayanmadan verilen kararlar niteli\u011finde oldu\u011funu belirtmektedirler. Bu durumun ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n temelini te\u015fkil eden yarg\u0131lama prosed\u00fcrlerinin tam olarak yerine getirilmemesi ve delillendirmenin yap\u0131lamamas\u0131 nedeni ile endi\u015feleri art\u0131ran bir durum oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin bu nitelikte \u00e7ok say\u0131da mahkeme karar\u0131nda, \u201csadece ak\u0131ll\u0131 telefon uygulamas\u0131 ByLock’un kullan\u0131m\u0131, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc i\u00e7in iddia edilen destek veya \u00fcyeli\u011fin tek kan\u0131t\u0131 olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/b>\u201d<\/p>\n
\u201cSiyasi mahkumlar\u0131n say\u0131s\u0131<\/b>\u201d konusunda yetkililer bir kay\u0131t yoluna ba\u015fvurmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu durum halen bir tart\u0131\u015fma konusu olmaya devam etmektedir. Kas\u0131m ay\u0131nda medyada yer alan haberlere g\u00f6re, Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131, \u201c62.669 mahkumun ter\u00f6rizmle ilgili su\u00e7larla su\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/b>\u201d bildirmi\u015ftir. Baz\u0131 g\u00f6zlemciler, bu ki\u015filerin \u00e7o\u011funu siyasi mahkumlar olarak g\u00f6rd\u00fc ancak h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan bu duruma sert bir \u015fekilde itiraz edildi.<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131 dernekleri “ter\u00f6r ile ba\u011flant\u0131l\u0131 g\u00f6sterilerek yap\u0131lan bir \u00e7ok tutuklaman\u0131n<\/b>” asl\u0131nda ele\u015ftirel sesleri susturmak ya da ba\u015fta K\u00fcrt yanl\u0131s\u0131 HDP ya da karde\u015f partisi DBP olmak \u00fczere iktidardaki AKP’ye kar\u015f\u0131 siyasi muhalefeti zay\u0131flatmak i\u00e7in yap\u0131lan tutuklamalar niteli\u011finde oldu\u011funu iddia etmi\u015flerdir.<\/p>\n
Bu d\u00f6nemde anti ter\u00f6r yasalar\u0131 ve OHAL kanunlar\u0131 ile verilen ola\u011fan\u00fcst\u00fc yetkiler kamu otoritelerince medya \u015firketlerinin, hay\u0131r kurumlar\u0131n\u0131n, i\u015fletmelerin, K\u00fcrt yanl\u0131s\u0131 gruplar\u0131n ve G\u00fclen hareketiyle ilintili oldu\u011fu iddia edilen \u201cbireyleri g\u00f6zalt\u0131na almak ve malvarl\u0131klar\u0131na haks\u0131z bir \u015fekilde el koymak i\u00e7in<\/b>” kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bas\u0131nda yer alan ve g\u00fcvenilir kaynaklara dayand\u0131r\u0131lan haberlere g\u00f6re, ter\u00f6rizm su\u00e7lamas\u0131 ile tutuklanan baz\u0131 ki\u015filerin cezaevinde k\u00f6t\u00fc muameleye maruz kald\u0131klar\u0131, bu ba\u011flamda \u00f6zellikle h\u00fccrede tutulan ki\u015filerin a\u00e7\u0131k havaya \u00e7\u0131kmak ve h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken faaliyetlerine ciddi k\u0131s\u0131tlama getirildi\u011fi, mesleki \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmas\u0131na engel olundu\u011fu, k\u00fct\u00fcphane ve medya ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131na eri\u015fiminin engellendi\u011fi, t\u0131bbi m\u00fcdahalenin zaman\u0131nda yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve bazende m\u00fcdahale yap\u0131lmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir. Yine bas\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlerde, ter\u00f6rizmle ilgili su\u00e7larla tutuklanan kimselerin aileleri ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde cezaevi y\u00f6netimince s\u0131n\u0131rlamlara gidildi\u011fi, bu ki\u015filerin yak\u0131nlar\u0131n\u0131n cezaevi giri\u015finde keyfi aramalara ve a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 muamelelere tabi tutuldu\u011fu yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yine g\u00f6zlemcilere g\u00f6re, \u201cOHAL kararnamelerine dayanarak yap\u0131lan yarg\u0131daki tasfiyelerin bir sonucu olarak<\/b>\u201d yarg\u0131n\u0131n i\u015f y\u00fck\u00fcnde ciddi art\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f, bu durum ise davalar\u0131n makul bir s\u00fcrede sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
H\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan kamu g\u00f6revinden ihra\u00e7 edilen on binlerce ki\u015fi A\u0130HM”ne ba\u015fvurdu. Ocak ay\u0131nda h\u00fck\u00fcmet, g\u00f6revden al\u0131nm\u0131\u015f memurlar\u0131n ba\u015fvurular\u0131n\u0131 karara ba\u011flamak i\u00e7in \u201cBa\u015fbakanl\u0131k OHAL \u0130ncelemeleri \u0130\u015fleme Komisyonu<\/b>\u201dnu kurdu. May\u0131s ay\u0131nda kurulan komisyon, Temmuz ay\u0131nda ba\u015fvurular\u0131 kabul etmeye ba\u015flad\u0131 ve Eyl\u00fcl ay\u0131 itibari ile ba\u015fvuru say\u0131s\u0131 102.000’e ula\u015ft\u0131. A\u0130HM ise, Temmuz ay\u0131nda kurulan Komisyonu t\u00fcketilmesi gereken bir i\u00e7 hukuk yolu olarak de\u011ferlendirmek sureti kendisine yap\u0131lan ba\u015fvurular\u0131 geri \u00e7evirdi. Aral\u0131k ay\u0131 sonlar\u0131nda komisyon, s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da davada ilk kararlar\u0131n\u0131 yay\u0131nlad\u0131. Ele\u015ftirmenler, komisyon s\u00fcrecinin “\u015feffaf olmamas\u0131, yava\u015f i\u015flemesi ve bireylerin dosyada kendileri aleyhine ileri s\u00fcr\u00fclen belge ve bilgilere ula\u015famamas\u0131, lehine delilleri ortaya koymas\u0131na imkan verilmemesi<\/b>” gerek\u00e7esiyle bu yolun etkin bir yasa yolu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n
HRA’ye g\u00f6re, darbe giri\u015fimiden sonra \u00e7\u0131kar\u0131lan OHAL kararnamelerine uygun olarak, \u201c116.000’den fazla kamu \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 ya da a\u00e7\u0131\u011fa al\u0131nd\u0131; 4,000’den fazla h\u00e2kim ve savc\u0131 g\u00f6revden al\u0131nd\u0131; 49 \u00f6zel sa\u011fl\u0131k tesisi kapat\u0131ld\u0131; okullar, \u00f6zel dershaneler ve yurtlar da dahil olmak \u00fczere 2.300’den fazla \u00f6zel e\u011fitim kurumu, 15 \u00f6zel \u00fcniversite ve 19 sendika ve ticaret konfederasyonu, 187 medya \u015firketi ve yakla\u015f\u0131k 1.600 dernek veya vak\u0131f kapat\u0131ld\u0131. <\/b>\u201d<\/p>\n
Source:<\/p>\n